Rodzaje drewna dostępne w Polsce – charakterystyka i zastosowanie

Drewno iglaste i liściaste

Podstawowy podział tarcicy przebiega między drewnem iglastym (miękkim) a liściastym (twardym). W Polsce drewno iglaste pochodzi głównie z sosny zwyczajnej i świerka, liściaste – z dębu szypułkowego i bezszypułkowego, brzozy, jesionu i buka.

Określenia „miękkie" i „twarde" są przybliżone. Część gatunków liściastych – jak lipa – jest twardsza od sosny, ale miększa od dębu. Twarde drewno liściaste jest gęstsze, lepiej trzyma krawędzie złączy i trudniej się drapi. Drewno iglaste łatwiej się obrabia, szybciej chłonie wykończenie i jest tańsze na polskim rynku.

Sosna zwyczajna

Najpowszechniej dostępny i najtańszy gatunek na polskim rynku. Miękka, żywiczna, z wyraźnymi sękami przy niskiej klasie tarcicy. Sosna suszy się szybko, ale podczas suszenia może pękać wzdłuż słojów.

Nadaje się do mebli użytkowych, regałów, ram, elementów konstrukcyjnych i projektów w rustykalnym stylu. Przy starannym wykończeniu warstwą oleju lub wosku uzyskuje ciepłą, złotawą barwę. Do precyzyjnych złączy wymaga deski z małą ilością sęków i o małym przekroju słojów (tzw. wolnorosnąca).

Dąb szypułkowy i bezszypułkowy

Jeden z najtwardszych i najtrwalszych krajowych gatunków. Drewno dębowe ma wyraźne naczynia – widoczne jako charakterystyczne smugi w przekroju poprzecznym – i gruboziarnistą strukturę. Ciężkie, trudne do obróbki narzędziami tępymi, ale daje wyjątkowo trwałe wyroby.

Dąb stosuje się do podłóg, blatów stołów, mebli ogrodowych, schodów i elementów narażonych na ścieranie. Zawiera taniny reagujące z żelazem – kontakt z mokrym stalowym narzędziem lub zwykłymi śrubami pozostawia czarne plamy. Przy łączeniu dębowych elementów śrubami stosuje się śruby nierdzewne lub galwanizowane.

Brzoza

Drewno brzozowe jest jednorodne, o drobnoziarnistej strukturze i jasnej kremowo-żółtawej barwie. Nie ma wyraźnych słojów jak sosna ani naczyń jak dąb – po polerowaniu daje bardzo gładką powierzchnię. Dobrze przyjmuje bejce i oleje, dlatego często używane jest przy projektach, gdzie wymagana jest regularna tekstura powierzchni.

Popularne przy produkcji mebli sklejanych i toczonych elementów (nogi mebli, poręcze). Drewno lite brzozowe dostępne jest w Polsce, choć nie tak powszechnie jak sosna. Brzoza jest podatna na grzyby przy kontakcie z wilgocią, więc nie nadaje się do zastosowań zewnętrznych bez impregnacji.

Jesion wyniosły

Jasne, twardsza niż dąb, z wyraźną i regularną teksturą słojów. Jesion jest wyjątkowo elastyczny – używany tradycyjnie do trzonków narzędzi, nart i elementów narażonych na wibracje. Wyraźnie widoczne słoje roczne tworzą ozdobny wzór po lakierowaniu.

Nadaje się do stołów, krzeseł, schodów i blatów warsztatowych. W Polsce dostępny w tartakach i składach drewna liściastego, choć cena jest wyższa niż sosny. Dobrze się hebluje i skrawa narzędziami ręcznymi, o ile są odpowiednio naostrzone.

Gdzie kupować drewno w Polsce

Drewno lite dostępne jest w kilku kanałach dystrybucji:

• Tartaki: najniższa cena, ale zazwyczaj sprzedają tarcicę surową o niestandaryzowanej wilgotności. Wymagają własnego suszenia lub aklimatyzacji materiału.
• Składy drewna liściastego: oferują wysuszoną tarcicę dębową, jesionową i inne gatunki liściaste w klasach jakościowych. Wyższa cena, ale gotowa do użycia.
• Sklepy z płytami i drewnem (np. sieci budowlane): sosna, świerk i klejonki w standardowych wymiarach. Łatwo dostępne, ceny umiarkowane.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie

Przed zakupem warto sprawdzić wilgotność deski miernikiem wilgotności lub metodą obserwacyjną – deski mokre są cięższe, mają ciemniejszą barwę i wyraźnie wyczuwalną wilgoć przy dotknięciu. Warto też zwrócić uwagę na kierunek słojów (linie słojów biegnące równolegle do dłuższego wymiaru są stabilniejsze) oraz na sęki – te żywe (brązowe, wciśnięte) trzymają się w desce, martwe (czarne, wystające lub z rysą dookoła) mogą wypaść.